Işık kirliliğinin neden olduğu yapay gök parlaklığı hem astronomi gözlemlerini olumsuz etkiler, bazen tamamen engeller, hem de vatandaşların gökyüzünü seyretmelerini engeller. Türkiye’de nüfusun yüzde 70’i aysız bir gecede, Ay’ın ilkdördün evresinde oluşan parlaklıktan daha parlak gece gökyüzü altında yaşıyor. Nüfusun yüzde 25’i ise Samanyolu’nu hiç göremiyor. Işık kirliliğinin doğal hayatı da olumsuz etkilediği bilinmektedir. Dünya çapında yürütülen Geceleyin Gökküresi projesinin (www.globeatnight.org) en son kampanyası 16-28 Mart 2009 tarihlerinde yapılmıştı. Türkiye’nin de katıldığı bu kampanyada, ve daha önce yapılan kampanyalarda, biriken veriler ışık kirliliği duyarlılığının gelişmesine ve Dünya çapındaki yaygınlığını belirlemeye yardımcı olmaktadır. Bu kampanya bu yıl 3-16 Mart tarihlerinde bütün dünyada tekrarlanacaktır. Kuzey yarım kürede bir gözlemci, bulunduğun yerin gök parlaklık düzeyini, Orion (Avcı) takım yıldızı doğrultusunda gördüğü gökyüzü ile farklı parlaklık sınırlarında hazırlanmış yıldız haritalarını karşılaştırarak bulacaktır. Bu ölçümün nasıl yapılacağı bu sitede (http://www.astronomi2009.org) “Karanlık Gökyüzü Farkındalığı” altında verilmektedir.
Ya da www.globeatnight.org adresinde “Turkish” sözcüğünü tıklayarak

Kepler Mission (KM-Kepler Görevi) facebook hesabını açmamla yaşadığım maceraları anlattığım (bir önceki yazım, ondan önceki yazım) yazılara  devam etmek istiyorum. KM NASA’nın Dünya’ya  benzeyen ve üzerinde bildiğimiz anlamda yaşamı (life as we know it) barındıran gezegenleri aramak üzere Mart 2009′da uzaya gönderdiği araçlardan biri, aslında ilki. ‘Bildiğimiz anlamda’ tabirini kullanmamızın sebebi, keşfedilen yeni gezegenlerden  bazılarında bizim bilmediğimiz uç yaşam koşulları gelişmiş olabilir ve tabi ki bu koşullar altında yaşayan canlılar bulunabilir, bu da bizim henüz bilmediğimiz bir şey. Yeryüzünden örnek vermek gerekirse, derin okyanus tabanı, yeryüzüne yakın sıcak bölgeler veya kuru vadi ve çöller. Güneş Sistemi dışında Güneş gibi diğer yıldızların etrafında bulunan gezegenlere ‘ötegezegen’ler (exoplanet veya extrasolar – güneş dışı) deniyor.

Görüntü: JAXA/NASA/Suzaku; Tom Bash and John Fox/Adam Block/NOAO/AURA/NSF

Yıldızların patlamasıyla çevrelerinde gelişen düzensiz süreçlerin çoğu hala bilinmezlikler içermektedir. Yıldız oluşumu nedeniyle bu çevrenin ne kadarı etkilendi ve yıldız ölmeden önceki milyonlarca yıl içinde nasıl değişti? Patlamayla oluşan enerji uzaya atılan maddeye nasıl transfer edildi?  JAPON-ABD Suzaku Gözlemevi ile yapılan IC 443 süpernova kalıntısı (Denizanası Bulutsu olarak da adlandırılır) gözlemleri gökbilimcilere önemli yeni bir ipucu sağladı. Yukarıda Suzaku ile bulutsuda saptanan yapay renklendirilmiş X-ışınları, Denizanasının bir optik görüntüsüyle birleştirilmiştir. Salmanın X-ışın tayfının ölçülmesiyle, Suzaku tamamen uzaklaştırılmış silikon ve kükürt çekirdeklerinin serbestçe dolaşan elektronları yakalamasıyla üretilen radyasyonu keşfetti. Bu “ışınımsal birleşme” salımı sadece yıldız patlamasından sonra gerçekleşen çok yüksek sıcaklıklar (50 milyon derece Celcius’tan fazla) gerektirmektedir -aslında, fosil radyasyon 4000 yıldan daha öncesine yıldızın patladığı zamana dek uzanmaktadır.

“Özgün hali NASA’nın Yüksek Enerji Astrofiziği Bilim Arşivi Araştırma Merkezi (HEASARC) sitesinde bulunan görüntü ve açıklamasından Türkçe’ye çevrilmiştir”.
Çeviren: Arif SOLMAZ

Görüntü: NASA/DOE/Fermi LAT İşbirliği; Paul Ray ve Fermi Atarca Arama Birliği

Uzayda tanımlanamayan uçan cisimler (UFO – Unidentified Flying Object) vardır. Ya da Evren’de en azından bizim hemen tanıyamadığımız cisimler dolaşmaktadır. Yukarıdaki görüntü bunlardan bazılarını göstermektedir – ya da en azından öyleydi. Fermi Gamma-Işın Uzay Teleskopu tarafından elde edilen (ve hala da elde edilmeye devam eden) bu görüntü Evren’in Gama-ışın haritasıdır. Popüler adıyla Fermi (veya bir şekilde daha az sevilen adıyla FGRST- Fermi Gamma-Ray Space Telescope), gökyüzünü taramakta ve her birkaç saatte bir tüm evrenin yeni bir haritasını oluşturmaktadır. Aktif gökadalardan (çoğunlukla), süpernova kalıntılarından, yıldız patlamalarından; şimdiye dek 1000′den fazla cisimden gelen Gama-Işın salmasını algılamıştır. Kaynakların çoğu başka dalgaboylarında hiçbir karşılıkları bilinmediğinden gizemliler. İşbirliği yapan gökbilimciler bu bilinmeyen kaynakların ne olduğunun tanımlanması için çok çalışmaktadırlar. Fermi Atarca Araştırma Birliği (The Fermi Pulsar Search Consortium), bu Gama-ışın kaynaklarından salınan yüksek frekanslı periyodik sinyalleri arayarak, bulunan Fermi kaynaklarının birer atarca (mezarlarında hızla dönen nötron yıldızı, çn: atarcalar ölmüş nötron  yıldızlarıdır) olup olmadıklarını anlamaya adanmış bir radyo gökbilimcileri grubudur. Bu çaba, 17 Fermi kaynağının (yukarıda daire içine alınmış) milisaniye atarcaları (saniyeden daha az bir sürede kendi etrafında neredeyse 100 tur atan aşırı nötron yıldızları) olduğunu başarıyla göstermiştir. Bu garip nadir cisimler yaşlı ve muhtemelen bileşen yıldızlarını birkaç milyar yılda yediklerinden dolayı dönmelerini hızlandırmışlardı. Milisaniye atarcaları doğal kusursuz saatlerdir ve astrofiziksel olarak özel bir ilgi konusudurlar. Bu cisimlerin sürmekte olan çalışmaları uzun zamandır aranan bir başka Gama-ışın kaynağının keşfine neden olabilir: kütleçekimsel radyasyon.

“Bu yazı, özgün hali NASA’nın Yüksek Enerji Astrofiziği Bilim Arşivi Araştırma Merkezi (HEASARC) sitesinde bulunan görüntü ve açıklamasından, Tuğça Şener tarafından Türkçe’ye çevrilmiştir”.

Through the opening celebrations organized by the Istanbul 2010 European Capital of Culture Agency and held simultaneously across 7 different centres of the city, Istanbul is now “officially” Europe’s Culture Capital…

With the start of 2010, Istanbul celebrated its new title as European Capital of Culture on Saturday, 16 January 2010, through various activities and festive celebrations held in 7 different centres of the city.

The celebrations started with a protocol event taking place at the Haliç Congress Centre, where Ministers from Turkey as well as neighbouring countries participated, along with high level statesmen and diplomats, leading members of the business, culture and arts world, local and foreign press members. Istanbul’s energy which spreads out to the entire world, reached its peak through the celebrations held together with all of Istanbulites in the squares of Taksim, Kadıköy, Sultanahmet, Pendik, Bağcılar and Beylikdüzü.

Galilean Nights, one of the latest cornerstone projects of the 2009 International Year of Astronomy, took place around the world past weekends! With more than 1250 events in almost 90 countries outreach activities are what made Galilean Nights as successful as it was, so congratulations to all of organizers & participants for bringing astronomy to so many people.
Many GN events also took place in Turkey. Including:
• Adana Science & Art Centre - UZAYMER

• Adana Çukurova University Astronomy Club – UZAYMER

Galilean Nights, one of the latest cornerstone projects of the 2009 International Year of Astronomy, took place around the world past weekends! With more than 1250 events in almost 90 countries outreach activities are what made Galilean Nights as successful as it was, so congratulations to all of organizers & participants for bringing astronomy to so many people.
Many GN events also took place in Turkey. Including:

Organization : Istanbul University Amateur Astronomers Club

Istanbul University Amateur Astronomers Club GN Activities

Places: Primary Schools, Istanbul’s Historical Places, Parks, Sidewalks.
Participants: 1500
Dates: Oct. 22-24, 2009

DAY-1
Place: Esenler Kazım Karabekir Primary School
Activities:
- Day & Night Sky Observations with LX200 30cm Meade Telescope
- Observatory Visit
- Astronomical Education Seminar at IU Astronomy & Space Sciences Dept.
- FETTU Exhibition

Source: astronomy2009.org
Three large optical telescopes established in Turkey have begun test observations.
The first is the largest optical telescope in the country, boasting 122 cm aperture. It was founded at Çanakkale Astrophysics Research Center by the State Planning Commission. The other telescopes feature apertures in the 100 cm and 60 cm regions, and fit within the National Research Council framework.

Günümüzde, neredeyse sınırsız astronomi kaynaklarına sahibiz. Bunların birçoğuna İnternet üzerinden ücretsiz olarak erişilebiliyor. Eğitimcilerin bu kaynakları kullanabilmesi ise, hem kaynakların anlaşılmasına hem de ders içerikleri içinde kullanılabilir hale getirilmesine bağlı. Uluslararası Astronomi Birliği bu konuda genel bir çağrı ile Galileo Öğretmen Eğitimi Programı’nı başlatıyor. Bu program kapsamında 2012 yılına kadar Galileo Elçileri olarak adlandırılan uzman öğretmenler ve gönüllülerin bulunduğu bir iletişim ağı oluşturulması planlanıyor. Bu program kapsamında çalıştaylar düzenlenecek ve internet üzerindeki olanaklar kullanılacak. Öğretmenler; genel astronomi bilgisi ve uygulamaları, disiplinler arası kaynaklar, dijital planetaryumlar, teleskoplar vb. hakkında bilgilendirilecekler.

Credit: astronomy2009.org

The goal of the Galileo Teacher Training Program is to train teachers, the Galileo Ambassadors, in the effective use and transfer of astronomy tools and existing resources that are freely available on the internet, into classroom science curricula. Through workshops, online training tools and basic education kits, the pro­ducts and techniques developed by this programme can be adapted to reach locations with few resources of their own, as well as computer-connected areas that can take advantage of access to robotic optical and radio telescopes, webcams, astronomy exercises, cross-disciplinary resources, image processing and digital universes (web and desktop planetariums). The Galileo Ambassadors are equipped to train other teachers in these methodologies, leveraging the work begun during IYA2009 in classrooms everywhere.